Tijdens de wedstrijd FC Utrecht – AZ op zondag 24 november verscheen deze tekst in beeld. Foto Pro Shots / Niels Boersema.

Kritisch Bekeken

door LEO BLANK


Racisme

Het was me het weekje wel. Veel ophef over racistische uitlatingen van ‘supporters’ van FC Den Bosch aan het adres van speler Ahmad Mendes Moreira van Excelsior.

Het mooie gebaar enough is enough van het Nederlands elftal. De blanke en donkere onderarmen van Frenkie de Jong en Georgino Wijnaldum. En als negatieve klap op de vuurpijl de foute grap van voetbalcoryfee Marco van Basten met zijn Sieg Heil bij Fox Sports.

De vraag dringt zich op hoe en in hoeverre wij als scheidsrechters in het amateurvoetbal te maken hebben met vormen van racisme. Harde cijfers ontbreken. De KNVB houdt pas vanaf dit seizoen bij hoeveel incidenten zich op de velden voordoen op het gebied van racisme en discriminatie.


Topje van ijsberg

Maar cijfers vertellen niet altijd de volledige waarheid. Hoeveel keer wordt een vorm van discriminatie en/of racisme werkelijk gemeld bij de bond? Zonder onderzoek te hebben verricht en bewijsmateriaal aan te kunnen dragen, ligt de stelling voor de hand dat waarschijnlijk niet meer dan het topje van de spreekwoordelijke ijsberg in Zeist op de burelen belandt.

Het is als met wanordelijkheden op de amateurvelden, lang niet alles wat niet door de beugel kan komt de voetbalbond ter ore. Veel incidenten worden bedekt met de mantel der liefde. Vooral voor clubscheidsrechters kan het lastig zijn om spelers van de eigen club die zich misdragen aan te geven. De vrijwilligers die zich geheel belangeloos inzetten om het spelletje in goede banen te leiden, krijgen al gauw het stempel opgedrukt dat ze het eigen nest bevuilen en bekenden ‘verlinken’. Hoe onterecht dat verwijt ook is.


Doelwit

Hoe vaak zijn scheidsrechters zelf doelwit van racisme en/of discriminatie? Ook die vraag dient zich aan. Worden arbiters met een andere kleur huid ook geregeld uitgescholden voor van alles en nog wat? En als het gebeurt, kaarten ze dat dan aan bij de KNVB? Ook hier valt te vrezen dat er een groot gat gaapt tussen mooie woorden en echte daden. Bij de KNVB zijn geen cijfers bekend.


Eigen ervaring

Uit eigen ervaring in veertig jaar arbitrage durf ik de stelling aan dat het op de amateurvelden met spelers en coaches wel los loopt. Ik leidde tal van wedstrijden waarin donker gekleurde voetballers actief waren. Ik kan me werkelijk geen enkel incident herinneren dat zou duiden op racisme.

Al hebben we als KNVB-scheidsrechter het ‘geluk’ dat we vaak eerste elftallen of teams die in de reserveklasse op het hoogste niveau hun sport bedrijven fluiten. Waar de sociale controle voor een natuurlijke beheersing van eigen gedrag zorgt. Wat er zich op de vele bijvelden allemaal afspeelt onttrekt zich volledig aan onze waarneming.


Toeschouwers

Uitingen van racisme komen, zo leert de ervaring, in verreweg de meeste gevallen van buiten het veld. Afkomstig van opgehitste, gefrustreerde fans en toeschouwers, die zich als groep machtig en onaangetast voelen.

Buiten kijf staat dat het goed is als de voetbalbond keihard optreedt bij elk incident dat officieel wordt gemeld. Of het slachtoffer nu een speler, coach of scheidsrechter is.