Actie van de VAR: schering en inslag in de maar achtste finales van het WK voor vrouwen. Foto Pro Shots / Action Images.

Hoofdrol VAR op WK vrouwen in Frankrijk

Door LEO BLANK


De Video Assistant Referee (VAR) doet van zich spreken op het WK voor vrouwen in Frankrijk. Bij een flink aantal van de veertig wedstrijden die tot en met afgelopen zondag werden gespeeld greep de man achter het beeldscherm in het VAR-FIFA-center in Parijs in.


Hoeveel maal er precies is ingegrepen en of die acties van de VAR in alle gevallen terecht waren wil de FIFA gaande het toernooi niet zeggen. Veel van de interventies vanuit de Franse hoofdstad waren tot dan overigens meer dan terecht. Een goed voorbeeld was de treffer van Brazilië tegen gastland Frankrijk zondagavond. De assistent-scheidsrechter vlagde voor buitenspel. Dat signaal werd overgenomen door arbiter Marie-Soleil Beaudoin uit Canada, die de treffer afkeurde.


Aanvallende fout

Uit de beelden bleek echter dat er van offside geen sprake was. Beaudoin kwam terug op haar beslissing en gaf alsnog haar goedkeuring aan de gelijkmaker van de Zuid-Amerikaanse formatie.

Eerder in de wedstrijd keurde ze een doelpunt van Franrijk goed en kwam daar ook op terug na advies van de VAR. Die laatste had gezien dat de keepster van Brazilië door een aanvallende fout van de aanvalster van de Fransen de bal niet onder controle kreeg.

Eerder op de avond haalde de arbitrage zich de woede van de ploeg van Kameroen op de hals. Eerst werd een treffer van de Engelsen op advies van de VAR goedgekeurd, waar de veldscheidsrechter die in eerste instantie wegens buitenspel had afgekeurd. Niet veel later besloot de Chinese arbiter Qin Liang een tegengoal van de Afrikaanse ploeg na tussenkomst van de VAR te annuleren. De speelsters van Kameroen reageerden furieus, leken ontroostbaar en dreigden zelfs even van het veld te stappen.

Scheidsrechter Marie-Soleil Beaudoin verwijst in de wedstrijd Frankrijk – Brazilië naar de VAR voor raadpleging. Foto Pro Shots / Action Images.


Strafschoppen

Een nieuw fenomeen in Frankrijk was de bemoeienis van de VAR bij de uitvoering van strafschoppen. Dat gebeurde tot en met afgelopen weekend zelfs drie keer, waaronder de penalty tijdens Frankrijk-Nigeria in de groepsfase. Na ingrijpen van Danny Makkelie in Parijs mocht de Franse ploeg een gekeerde strafschop overnemen én benutten omdat de keepster van Nigeria niet met tenminste één voet op de doellijn stond. In alle drie situaties werd de strafschop in tweede instantie benut.


Makkelijker

De arbitrage op het WK voor vrouwen mag dan soms voor verwarring en ophef zorgen, over het algemeen hebben de vrouwelijke scheidsrechters en hun assistenten het een stuk makkelijker dan hun mannelijke collega’s in pakweg de Nederlandse Eredivisie, op een WK voor mannen en in de Champions League.

Beslissingen van de veldarbitrage worden vrijwel altijd zonder morren of protesten aanvaard. Van duwen en trekken in het strafschopgebied bij hoekschoppen en vrije trappen is hoegenaamd geen sprake. Waar de scheidsrechter bij de mannen meestal zijn handen vol heeft om spelers in dat soort spelsituaties duidelijk te maken dat ze van elkaar af moeten blijven, hoeven de vrouwelijke collega's zich daar niet of nauwelijks mee bezig te houden.

Kameroen protesteert bij de Chinese scheidsrechter Qin Liang nadat de VAR een doelpunt van Kameroen afkeurde. Foto Pro Shots / Action Images.

Coaches

Wat ook opvalt is dat de coaches zich op het WK aanzienlijk rustiger en gedisciplineerder gedragen dan hun collega's bij de mannen. Wie bijvoorbeeld ziet hoeveel rust en kalmte de coaches van Frankrijk en Brazilië zondagavond uitstraalden bij hun onderlinge confrontatie voor een plaats in de kwartfinale, moet toegeven dat die houding een zegen is vergeleken bij het gedrag (of misdragingen) van trainers in mannencompetities. De positieve uitzonderingen daargelaten, vanzelfsprekend. Coaches in het mannenvoetbal geven vaak bij iedere beslissing in het nadeel van hun team zichtbaar en hoorbaar blijk van hun afkeuring. Bij de dames is zulk overdreven misbaar nauwelijks te zien. Een verademing.

Toeschouwers

Eigenlijk gaat dezelfde vergelijking op voor de reacties van toeschouwers. Op de tribunes overheerst vrolijkheid en oprecht gejuich. Dat de tegenstander consequent wordt uitgefloten komt niet voor. Het is de sfeer die je bijvoorbeeld ook aantreft bij internationale schaatswedstrijden (inclusief dan weer die afgrijselijke dweilmuziek). Daar wordt ook geapplaudiseerd en gejuicht voor prestaties van tegenstanders van de eigen favoriet. Dissonant was het Franse publiek dat voortdurend een afkeurend geluid liet horen als de keepster van Brazilië de bal had en uittrapte.

Het vrouwenvoetbal ontwikkelt zich wat betreft beleving, techniek, aandacht en professionalisering heel snel. Te hopen valt dat de vele schaduwkanten die we zo gewoon zijn gaan vinden in het mannenvoetbal (voorlopig) buiten de deur gehouden kunnen worden.

Moment tijdens de wedstrijd Frankrijk – Brazilië. Een doelpunt van Frankrijk wordt afgekeurd door ingrijpen van de VAR. Foto Pro Shots / SIPA USA.

FIFA-instructor Mike van der Roest vanuit Parijs:

‘Gezwaai met armen en voet op tegenstander’

FIFA-instructor Mike van der Roest is het hele toernooi aanwezig in de videoruimte in Parijs. Afgelopen maandagavond, in de rust van Spanje – Verenigde Staten, had hij enkele minuten tijd om een en ander toe te lichten over het functioneren van de VAR tot nu toe.

Cijfers over het aantal (terechte) ingegrepen kan en wil hij gaande het toernooi niet prijsgeven. Zijn algemene indruk is dat de mate van interventies niet zo heel veel afwijkt van het aantal tijdens het WK voor mannen in Rusland in 2018. “Daar gebeurde dat een keer in de drie wedstrijden, bij de vrouwen misschien één op de twee of 2,5. Wat ons opvalt dat er, net zoals in Rusland, vrijwel geen directe rode kaart valt.”

Met armen zwaaien

Wat hem wél is opgevallen, is dat er bij de vrouwen veel met de armen en handen wordt gezwaaid. Daarbij wordt bewust of onbewust een tegenstander in het gezicht geraakt. Ook komt het relatief vaak voor dat een speelster op de voet of het been van een tegenstander staat als de bal al weg is. In die situaties wordt daar extra naar gekeken door de VAR en volgt er al dan niet alsnog een sanctie.

Over de rol van de VAR bij strafschoppen is Van der Roest duidelijk: “De spelregel is kortgeleden gewijzigd. Voorheen moest de keeper twee voeten op de doellijn hebben als de bal wordt geschoten. Nu is één voet voldoende en kan de keeper de andere benutten om sneller naar een hoek te duiken. Dat vraagt dus extra attentie van de VAR.”

Gele kaart

Overigens heeft de FIFA ook besloten dat keepers geen gele kaart meer krijgen als ze in de serie strafschoppen om een beslissing te krijgen na de reguliere speeltijd en verlenging in de fout gaan. Die kaart wordt wél getoond als dat in de normale speeltijd of verlenging gebeurt.

Mike van der Roest (archieffoto). Foto Pro Shots / Toine Damen.