Patrick Langkamp in actie tijdens Heracles-Excelsior op 26 augustus 2017.

Patrick Langkamp stopt en vervolgt zijn carrière als scheidsrechtercoach

International assistent bergt de vlag op

Door ARIE DEN DULK


Patrick Langkamp (48) stopt dit seizoen als assistent in het betaald voetbal. Aan het einde van zijn scheidsrechterscarrière wil hij zijn ervaringen en belevingen in het kort nog wel aan het spreekwoordelijke ‘papier’ kwijt. Van de redactie van De Scheidsrechter kreeg hij bijgaand die gelegenheid.


Hij woont in Boekelo samen met zijn vrouw en zoon van vier. Die voetbalt bij de plaatselijke vereniging Unisson en het beroep van zijn vrouw is fysiotherapeut. En dat bleek en blijkt altijd handig met het oog op de fysieke gesteldheid. Anderhalf jaar geleden is hij verhuisd van Heerenveen naar Boekelo en bij de zoektocht naar een woning kwam hij in contact met wat nu zijn huidige werkgever is: Snelder Zijlstra Makelaars. Met een directeur die gek van voetbal is en zelf bij FC Twente heeft gewerkt is dat een groot voordeel. Wanneer er ruimte was voor de arbitrage dan was dat geen enkel probleem.


Carri
ère

“Ik ben mijn voetbal‘carrière’ gestart bij v.v. Rigtersbleek in Enschede. Later heb ik nog bij Victoria ’28 gevoetbald en natuurlijk bij v.v. Heerenveen. Rechtsbuiten was mijn favoriete positie, de snelheid was er, de balbehandeling iets minder helaas… maar altijd met veel plezier en passie,” aldus Langkamp.

Maar wanneer je een jaar of achttien bent dan schort het nog wel eens aan zelfkritiek en overschatting. Na enkele keren het niet eens te zijn geweest met de scheids wist een goede vriend te vertellen dat er een scheidsrechtercursus in Oldenzaal bij Quick ’20 werd gegeven. “Dit leek me een erg goed idee, als ik het dan toch beter wist kon ik maar beter een cursus volgen. En zo togen we met zijn tweeën naar Oldenzaal en sloten we met goed gevolg de cursus af. De start van een carrière was geboren!”

Patrick heeft met veel plezier tot op het hoogste amateurniveau gefloten en een jaar op de C-lijst en daarna B-lijst gestaan. Zo’n twintig wedstrijden in de eerste divisie gefloten en vierde official in de Eredivisie.

Go Ahead Eagles–FC Den Bosch, de laatste wedstrijd van Patrick Langkamp (links) op 19/05/2019.
Met scheidsrechter Jochem Kamphuis en assistent Rob van de Ven.

Foto John Balvers.

Overstap

“Het opleidingstraject van de KNVB is de laatste jaren sterk verbeterd. Destijds was het zo dat je niet zo lang de mogelijkheid kreeg om je te ontwikkelen. Tijd geven om je te ontwikkelen is een must in het huidige topsportklimaat. Ik werd na een jaar assistent-scheidsrechter in de eerste divisie. Een goede zet bleek achteraf.

Hans Vuurman (opleider en lid van de technische staf) heeft de turn naar assistent-scheidsrechter op een zeer deskundige wijze begeleid. Ik kan rustig zeggen dat ik zonder zijn inbreng nooit zo ver was gekomen,” aldus Langkamp.


International

In 2008 werd Langkamp international. In het begin vaak met verschillende scheidsrechters op pad. Zijn eerste wedstijd was op internationaal gebied al in 2017 met Bas Nijhuis in de Oekraïne. Hij vervolgt: “Je gelooft je ogen niet als je zo’n eerste aanstelling ziet. Daarna wisselde het vaak, Björn Kuipers, Danny Makkelie, Pol van Boekel, Richard Liesveld en Ruud Bossen. Maar de meeste wedstrijden heb ik geleid met Kevin Blom en Nicky Siebert. Doordat we vaak samen hebben gewerkt voel je haarfijn aan wat een ander bedoelt met geringe non-verbale en verbale communicatie. Zowel op het veld als daarnaast was het een groot plezier om met deze mannen te werken. Elke wedstrijd internationaal is speciaal. Dit begint al in de voorbereiding. Tegenwoordig worden de mannen gefaciliteerd met beelden van beide teams door onze video-analist John Balves. Onmisbaar in een goede voorbereiding die vooraf en in het vliegtuig al begint.


Cultuur proeven

“In het begin van mijn internationale carrière was het nog mogelijk om naast het voetbal iets van de stad te zien en zodoende wat cultuur te snuiven. Naar mate de tijd vorderde is dit steeds meer naar de achtergrond verdreven en is de focus, terecht, volledig op de wedstrijd. Geen snoepreisjes dus maar volledige concentratie die ook van het thuisfront enig inlevingsvermogen vraagt.”

   FC Astana- Apoel Nicosia met v.l.n.r.  Bas van Dongen, Dennis Higler, Patrick Langkamp, Kevin Blom, Joost van Zuilen en Danny Makkelie op 24 november 2016.

Wedstrijden die hem zijn bijgebleven zijn de kwartfinale Europa League tussen Porto en CSKA Moskou. Maar de eerste Champions Leaguewedstrijd van Danny Makkelie bij Chelsea tegen Maribor op Stamford Bridge was heel bijzonder. En ooit de kraker in de Egyptische competitie Al Ahli – Al Zamalek met 70.000 fans op de tribune en de beginnende onenigheden op het Taghirplein. Arsenal, A.S. Roma, Juventus en natuurlijk de bekerfinale tussen FC Twente en Ajax. Maar ook verweggistan. Want wat te denken van een wedstrijd in Moldavië of Kazachstan. Heel bijzonder allemaal.


Buitenspel

Het belangrijkste aspect voor een assistent-scheidsrechter is onmiskenbaar de buitenspelregel. Door de jaren heen is deze regel hier en daar wat veranderd. Ook nationaal en internationaal worden (nu steeds minder) regels een klein beetje anders geïnterpreteerd. Dit maakt het voor een assistent natuurlijk lastig. Hij vervolgt: “Het meest lastige vind ik het constateren van buitenspel van een speler die dicht bij mijn zijlijn staat. Je mist dan de diepte en moet dus erg goed meebewegen om het juiste zicht te houden. Trucje is om even een paar passen achteruit te gaan zodat je de diepte wel verkrijgt. Als eerste assistent loop je dan helaas vaak tussen de warmlopende wisselspelers die werkelijk geen idee hebben waar je me bezig bent.”


VAR

Tegenwoordig hebben we in de eredivisie te maken met de VAR. Dit is voor een assistent een prettig middel. Wanneer er onvoldoende zicht is en buitenspel is voor de assistent moeilijk te constateren, dan moet het spel doorgaan. Mocht er worden gescoord dan wordt de gehele aanval, dus ook buitenspel weer teruggekeken. Je moet dus waken om niet te vroeg te vlaggen. “Je ziet dat met de komst van de VAR het aantal foute beslissingen, ook die van de assistent, sterk zijn teruggedrongen. Natuurlijk hebben we het eerste jaar net achter ons en is er veel te doen geweest omtrent de VAR. Het is onmogelijk om een systeem, waarin Nederland trouwens voorop loopt, direct goed neer te zetten. Je ziet nu al dat er automatismen ontstaan bij de arbitrage en dat dit de beoordeling van alles wat er op het veld plaatsvindt ten goede komt. Het hoeft geen betoog dat ik een groot voorstander van de VAR ben,” benadrukt Langkamp.

Chelsea- Maribor op 21/10/2014 met v.l.n.r. Kevin Blom, Rob van de Ven, Mario Diks, Patrick Langkamp, Danny Makkelie en Ed Janssen.

Beïnvloeding

Als assistent krijg je van alles naar je hoofd geslingerd. Heeft Langkamp daar wel eens last van gehad? “Mensen vragen me wel eens of ik de lelijke woorden die vanaf de tribune worden geroepen hoor. Gelukkig heb ik aan de ene kant een oortje dus daar hoor je sowieso erg weinig. Wanneer je geconcentreerd met een wedstrijd bezig bent dan speelt publiek bijna geen rol. Natuurlijk hoor je wanneer er veel commotie is maar dan nog concentreer je je op het veld. Het gaat maar om een ding, de juiste beslissing. Een enkeling die dan (na de wedstrijd) wat denkt te moeten zeggen moet dat dan maar doen. Kan hij op maandag ook weer volkomen ontspannen aan de nieuwe werkweek beginnen.” Verdere ontspanning haalt hij uit de Formule 1 wanneer hij eens een zondag vrijaf heeft. Hij volgt dit al meer dan vijfentwintig jaar en groot was natuurlijk de vreugde toen Max de eerste Grand Prix van Spanje won. “Kan ik met mijn nieuw verworven vrije tijd ook een keer een circuit bezoeken…”


Afreizen naar de wedstrijd doet Langkamp bijna altijd alleen. Even rustig de gedachten laten gaan over de wedstrijd en alvast de concentratie zien te pakken. Maar hij vindt met collega’s samen rijden ook prettig omdat je hetzelfde doel die dag nastreeft. Hij vindt het bovendien ook erg g
ezellig.


Na dit seizoen stopt hij als assistent. Negentien jaar betaald voetbal waarvan negen jaar als international en twee jaren als scheidsrechter. “Ik ben 48 jaar en heb een erg leuke baan. Dit is steeds lastiger te combineren met het trainen, de wedstrijden en natuurlijk het belangrijkste: mijn gezin. Voetbal is mijn grote hobby en blijft dat ook. Ik blijf betrokken omdat ik volgend jaar als scheidsrechtercoach ga fungeren. Dit heb ik eerder gedaan en is erg leuk en zinvol om te doen. Op deze wijze houdt je feeling met hetgeen je al die jaren hebt gedaan en hoop ik een bijdrage te kunnen leveren aan de ontwikkeling van een assistent.”



Scheidsrechtersvereniging Enschede (SEO)


Patrick Langkamp is lid van de SEO in Enschede, maar ook van de scheidsrechtervereniging in Heerenveen. Helaas staan bezoeken door de drukke agenda helaas op een laag pitje. Het komende jaar hoopt hij daar verandering in te kunnen brengen. “Lekker trainen met elkaar en daarna nog even bakkeleien over het afgelopen weekend is natuurlijk leuker dan in je eentje te trainen tegen de hartslagmeter!”

V.l.n.r. Cristian Dobre, Kevin Blom en Patrick Langkamp voorafgaand aan de wedstrijd VVV - Excelsior op 9 maart 2019. Foto Pro Shots / Marcel van Dorst.