Shona Shukrula voor aanvang van de wedstrijd Kon. HFC – GVVV in 2018. Foto Pro Shots / Toon Dompeling.

Toptalent uit Alkmaar nestelt zich in top drie vrouwelijke scheidsrechters

Betaald voetbal is droom van Shona Shukrula

Door LEO BLANK


In een recent interview in De Volkskrant noemde Shona Shukrula zichzelf een leider. Net zoals haar vader, die op zijn zeventiende verhuisde van Suriname naar Nederland. Hij trouwde met een rasechte Amsterdamse. Uit het huwelijk werden vier kinderen geboren, Shona is het enige meisje.


Ze heeft het fanatisme en doorzettingsvermogen niet van een vreemde. Haar vader werkte hard in zijn nieuwe woonomgeving, hij bleef doorstuderen, ook nadat hij kinderen had gekregen. Nu geeft hij les op de politieacademie en is docent bedrijfskunde op Nyenrode. Zijn ambitieuze dochter, die met haar driejarige hond Chompers in een schattig huisje in Alkmaar woont en uitkijkt op een rustiek park aan de rand van het centrum, streeft ook naar het hoogst haalbare. Niet alleen als voetbalscheidsrechter tussen de mannen én vrouwen, maar ook als het gaat om haar maatschappelijke carrière.


Officier van justitie

Na het vwo in Alkmaar heb ik rechtsgeleerdheid en een master strafrecht gestudeerd aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ik was 23 toen ik klaar was. Vervolgens werkte ik twee jaar op de afdeling tuchtzaken-excessen bij de KNVB, eerst in Amsterdam en daarna in Zeist. Daar komen alle vormen van verbaal en fysiek geweld op de voetbalvelden langs, ook dat gericht is op arbiters. Een hele leerzame periode voor mij”, vertelt Shona.

Twee jaar geleden maakte ze de overstap naar het openbaar ministerie, waar ze secretaris was van het parket Noord-Holland. Vorige maand volgde de voorlopige bekroning toen Shona werd beëdigd als officier van justitie bij de rechtbanken in Alkmaar en Haarlem.

Ze legt uit: “Ik doe zaken bij de politierechter met een strafeis tot maximaal twaalf maanden. Bij hogere strafeisen komt de meervoudige kamer in beeld. Ik behandel zaken die bijvoorbeeld te maken hebben met mishandeling, bedreiging, diefstal.”


Aanvoerder

Ook op sportief gebied ontbreekt het haar niet aan een gezonde dosis ambitie. Shona was een prima voetbalster. Vanaf haar vijftiende vervulde ze onder meer de rol van aanvoerder en laatste ‘man’ in het hoogste meisjesteam van AFC’34, de club van haar familie. Haar vader was daar coach, haar drie broers voetbalden bij de Alkmaarse club.

Shona: “Tussen de bedrijven voor floot ik ook jeugdwedstrijden bij de club. Dat beviel me zo goed dat ik op mijn zestiende de BOS-cursus deed. Ik was de enige vrouwelijke cursist. Twee jaar later stopte ik met voetballen om me volledig te concentreren op de arbitrage. Ik onderging in die tijd twee keer een meniscusoperatie. Ons team viel uit elkaar én ik ging studeren in Amsterdam. Dat maakte de keuze voor mij eenvoudiger.”

Shona Shukrula als scheidsrechter in de wedstrijd PSV – Telstar vrouwenvoetbal in 2016. Met links assistent Franca Overtoom en rechts Bianca Scheffers. Foto Pro Shots / Remko Kool.

Talententraject

Haar talent voor het leiden van wedstrijden viel al snel op bij de voetbalbond. Na één jaar in het jeugdvoetbal werd de Alkmaarse opgepikt voor het talententraject amateurvoetbal. 'Ik werd vaak bekeken door coaches van de KNVB. Na twee jaar maakte ik de overstap naar de senioren. Ik heb altijd gefloten op zaterdag.'

Ze maakte ieder jaar stappen, ging steeds hoger fluiten. Inmiddels is Shona opgenomen in het vrouwentalententraject dat onder leiding staat van betaald voetbalscheidsrechter Kevin Blom en oud-arbiter Cees Bakker. Daarin zitten ook de internationaal actieve scheidsrechters Vivian Peeters en Lizzy van der Helm en nog vijf assistent-scheidsrechters, onder wie haar streekgenoot én assistent Franca Overtoom uit Obdam.


FIFA-lijst

Shona zelf staat sinds begin 2017 ook op de FIFA-lijst en trekt geregeld de grens over om ontmoetingen te leiden. “Ik fluit interlands voor WK-kwalificatie tussen damesteams. Maar ook kwalificatietoernooien voor EK-eindrondes voor meiden onder zeventien en negentien jaar. Van 2 tot en met 10 april ben ik met Franca Overtoom actief tijdens zo’n toernooi in Duitsland. Ook heb ik al wedstrijden in de voorrondes Champions League voor vrouwen mogen leiden. Ontzettend gaaf om dat allemaal mee te maken.”


Trainen

Die internationale status schept ook verplichtingen, beseft de Alkmaarse: “Ik ben sinds vorig jaar opgenomen in de talentenpool van de UEFA. Betekent onder meer dat ik per week vijf keer intensief moet trainen voor mezelf. Daarvoor krijg ik schema’s van de Europese voetbalbond. Aan de hand van GPS-gegevens en hartslagcijfers die ik moet insturen kan precies worden gezien hoeveel trainingsarbeid ik verricht. Sprinten, duurloop, interval, krachttraining. Dat doe ik op het veld van voetbalvereniging Jong Holland in Alkmaar, in het bos en met apparaten in een crossfitbox in Krommenie onder leiding van mijn trainer Rik Remmelzwaal. Met mijn wedstrijd in het weekend erbij is het best druk. Maar ik vind dat erg leuk.”

Shona Shukrula als scheidsrechter in de wedstrijd PSV – Telstar vrouwenvoetbal in 2016. Foto Pro Shots / Remko Kool.

Shona Shukrula als vierde official in de interland Nederland – Wit Rusland in 2015. Foto Pro Shots / Erik Pasman.

Acceptatie

In Nederland is Shona iedere zaterdag te vinden bij duels in de Hoofdklasse en Derde Divisie. Soms fungeert ze als vierde official in de Tweede Divisie. “Ik sta iedere week met plezier in het veld. Mannen accepteren met prima als vrouw. Ik krijg regelmatig derby’s toegewezen, waarin ik me kan bewijzen. SDC Putten tegen Sparta Nijkerk bijvoorbeeld. En Staphorst tegen Genemuiden. Dan kun je als arbiter aan de bak. Weerstand is normaal, spelers hoeven het niet eens te zijn met een beslissing. Daar moet je mee leren om te gaan.”

Ze meet slechts 1.65 meter. De meeste spelers zijn een kop groter dan Shona. In het interview in De Volkskrant deed ze uit de doeken hoe ze omgaat met dat lengteverschil: “Als ik een speler toespreek, zorg ik dat ik wat afstand houd. Anders kijkt hij op me neer.”

Op de vraag of ze vaker wordt aangesproken op haar huidskleur of vrouw zijn, zegt ze in dat interview: “Altijd hoor ik: ‘hé, een vrouw, wat apart’. Ze zeggen nooit: ‘hé, je hebt een Surinaamse achtergrond’. Het is natuurlijk een blankemannenwereld, die van de scheidsrechters. Dat ik een vrouw ben is kennelijk meer afwijkend dan mijn kleur.”

Betaald voetbal

Ze sprak in De Volkskrant ook de onverbloemde ambitie uit om als eerste vrouwelijke scheidsrechter wedstrijden te leiden in het betaald voetbal bij de mannen. Shona houdt echter een slag om de arm: “Ik streef naar het hoogste niveau, dat is duidelijk. Daar doe ik alles voor. Maar pin me niet vast op een termijn. Mijn volgende stap is fluiten in de Tweede Divisie. Er is tijd nodig om te wennen aan een hoger niveau. Ik vermaak me nu prima met mijn pakket aan wedstrijden.”

Ook hoopt ze binnen afzienbare tijd aangewezen te worden voor een EK-eindronde voor meiden onder zeventien of negentien jaar. “Maar je hebt niet alles in eigen hand. Ik richt me nu op mijn plafond in eigen land.”

Een keer heeft de Noord-Hollandse heel vluchtig collega-scheidsrechter Bibiana Steinhaus gesproken, de Duitse die inmiddels al een vaste kracht is in de Bundesliga. Shona stelt zich bescheiden op: “Ik kan me nog helemaal niet meten met haar. Bij haar vergeleken ben ik een gup, ik kom net kijken. Zij is 38, ik 27. Ik heb nog even te gaan om mijn doel te bereiken.”

Shona Shukrula als vierde official (2e van links) voor de interland Nederland – Wit Rusland in 2015. Links van haar assistent-scheidsrechter Manuela Nicolosi. Rechts van haar scheidsrechter Stephanie Frappart (Frankrijk) en Solenne Bartnik. Foto Pro Shots / Erik Pasman.

Managen

Als haar sterke punten ter sprake komen, roept Shona als eerste het managen van een wedstrijd: “Communicatie, aanvoelen wanneer optreden gewenst is, omgaan met emoties van spelers en coaches. En vooral ook consequent zijn, een duidelijke lijn in leiding geven laten zien. Soms fluit ik vier wedstrijden achtereen zonder een kaart te hoeven uitdelen, een week later kunnen dat er vijf in een wedstrijd zijn. Geen kaarten trekken moet geen doel op zich zijn.”

En punten die in aanmerking komen voor verbetering? “Ik kan geen specifiek punt noemen. Na iedere wedstrijd doe ik aan zelfreflectie, soms samen met mijn coach Cees. Wat had beter gekund? Wanneer had ik een kaart moeten uitdelen en waarom deed ik dat niet? Dat soort vragen komt dan voorbij. Dat kunnen iedere wedstrijd andere punten zijn die verbeterd kunnen worden.”


Ouders goud waard

Shona prijst zich gelukkig met haar ouders. Die zorgen er iedere wedstrijd voor dat ze veilig arriveert op het sportcomplex waar ze moet fluiten en daarna weer heelhuids thuiskomt. “Ik fluit door het hele land. Ze zien liever niet dat ik alleen op pad ga. Ze zijn goud waard. Zonder hen had ik nooit zover gekomen. Daar ben ik ze heel dankbaar voor.”


Geen tijd voor scheidsrechtersvereniging


Shona Shukrula is geen lid van COVS-scheidsrechtersvereniging Alkmaar. “Ik heb het gewoon te druk om me daar te laten zien. Ik train vijf keer per week en moet meerdere malen per maand naar Zeist voor training, bijscholing en beeldfragmenten bekijken en bediscussiëren. We trainen dan als vrouwelijke internationals mee met de mannelijke talenten betaald voetbal. Dat zijn leeftijdgenoten van ons. Dat is ontzettend gaaf voor ons.”

Het arbitrale kwartet tijdens de finale KNVB-beker tussen FC Twente en Ajax in 2015. V.l.n.r. Vivian Peeters, Nicolet Bakker, Fijke Hoogendijk en Shona Shukrula. Foto Pro Shots /Erik Pasman.